Skip to main content

Full text of "Virtutes cardinales ethico emblemate expressae : ad praenob. et generos. dominum D. Franciscum de Kinschot, equitem ordinis S. Iacobi, etc"

See other formats


y»T<'rfri\ii",iviiTi''<rifftTOtWFiy>»tfBiaMM 


.-i.>K>-^.x^:f. 


i^^^J0^'^j^^^ 


*v> 


Digitized  by  the  Internet  Archive 

in  2009  with  funding  from 

University  of  lllinois  Urbana-Champaign 


http://www.archive.org/details/virtutescardinalOOcate 


a:ntv£fpi^  ex  oryi' 


miATsTA.M.DC. 


PR^NOBILI  AC  GENEROSO 

DOMINO 

D.    FRANCISCO 

DE    KINSCHOT, 

Toparchae  de  Kinfchot,  Riuiere^  letteSc 
Ganshorn^  Catholicae  Maieftati  in  fupre- 
ma  Ararij  ac  Dominiorum  Regiorum  per 
Belgium  Curia  a  ConfiHis^&c.  recensin- 
ter  Equites  Ordinis  Militaris  S.  I  a  c  o  b  i 
folemniter  inaugurato. 

o  V  I  honoris  auipiciis  venio 
gratulatum .  Nam  pr^ter  re- 
centem  illam  inter  fupremos 
^rarij  Regij  Confiliarios  (et- 
lam  Commis  voce  vulgari ) 
dignitatem,  tam  nobili  glo- 
riosaqueCruce,  qualis  ea  eft  quas  a  ian6to  Ia- 
COBO  nomen  habet,  dignum  Te,  Generofe 
Domine,  Catholica  Maieftas  iudicauit  ?  cuius 

.  *  2  nomi- 


nominc  auclontateqiie  ExccUentiflimus  Prin- 
ccps  Marchio  dc  Caraccna  ,  Comes  de  Pinto, 
eidem  Maieftati  a  Cubiculis,  fummus  in  hilfce 
partibus  DuClorEqueftrium  copiarum,  &  ipfe 
Eques  Ordinis  S.  I A  c  o  B  i ,  in  ampliflimo  con- 
reHii  Marchionum^  Comitum ,  Baronum  alio- 
rumqucEquitum  Crucis  iftius^  Te  mjlitari  illa 
dignitatc  recens  inaugurauit.  Et  iam  ante  per 
alios  munerum  publicorum  gradus  viam  tibi 
munieras.  Parentemfilius  fequerispaflibusnon 
imparibus^indolenon  dcgencri.IllcjVtiob  fidcm 
integritatemque  iam  per  annos  vigintiquinque 
fupremi  jErarij  Regij  Thefaurarius  fuit,  ita  ob 
negotiorum  experientiam,  rerum  cognofcenda- 
rum  facilitatem,  iudicandarum  maturitatem^ 
agendarum  dexteritatem ,  ob  merita  denique 
non  vulgaria  ab  eadem  illa  Maieftate  in  fum- 
mum  illud  Comilmm  Stfttm  fuit  adlectus.  Qui 
honos  vti  in  Repub.  ampliflimus  eft ,  ita  fane 
paucorum  eft  :  omnes  annulo  pofTent  infcribi. 
AdTe  veroquod  attinet;  pergisquo  cc^pifti  pe- 
de  puer  atque  adolefcens,  quando  in  litterarum 
Pateftra  quoties  ad  vlteriorem  fcholam  ^  totics 
quafi  ex  ^dc  Virtutis  ad  noui  Honoris  templum' 

vide- 


videbare  confcendere.  Teftis  oculatus  refero- 
cum  Bruxella^,Humaniorum  ftudiorum  Lyc^eo 
Pracfedius,  per  fexannos  morum  tuorum  indu- 
ftria:quefpe6latorinterfuerim5  vndeiam  maior 
quoque  mihi  caufa  atquc  neceflitas  hifce  tuis 
fucceflibus  amice  gratulandi.  Ceteriim,  par  de- 
inde  tua  &ampliorinPhilofophi3S&Iurisvtriuf^ 
quc  decurfu  gloria .  Noucras  fiquidem  veram 
animi  nobilitatcm,  poft  Virtutum  decus,  efle 
(cientiam.  Neque  ftudia  tantum  tua  plena  fuere 
commendationis,fed  &  itinera:  in  quibus  tamen 
multi,  id  artatis  prsefertim,  quantum  oculis  con- 
fpiciunt,  tantum  c^cutiunt  animis;  &:  dum  pe- 
dibus  re£la  iter  intendunt,moribuslongeexor- 
bitant.  Tantumvalet  indeteriorem  partemna- 
tionum  contagio,  atq;  infolefoens  per  abfentiam 
parentum  libertas.  Et  nullibi  tam  liquide  fcrax 
virtutum  folum  eft.cui  non  fuum  quoqjviticrum 
lolium  fit.  Ira  in  Italiam  profeftus  es,  ita  Romas 
verfatus^vt  nihil  inde  nifi  vere  Romanumad  eft 
cum  laude  virtuteque  coniun£tum,  reportaris. 
Quid  dicam^  quibusducibus  id  omne  confece- 
ris  ?  imb  quibus  &  modo  ad  fublimiora  con- 
icenderis?ve£tumTedixeroQuadrigaVirrutum 

*  3  earum. 


earuxn,  quarum  hic  fpeciem  quamdam  exhibeo. 
Quaterna!  funt  5  Cardinales  funt:  inquibusom- 
nis  honefti  reftique  cardo  voluitun  Agnofcifhe 
eas  lam  pndem  Tibi  plufquam  in  imagine  notif 
fimas?  Cum  Gymnafium  htterarium  (de  quo 
iam  antc)  earum  tabuhs  emblematicis,  amphs 
atque  egregie  depictis,  &  ad  fpecimen  dodlrinx 
&  ad  loci  fplendorem  inftrui  quondam  cura- 
rcm  y  Tu  Humanitatis  eo  tempore  alumnus,  ex 
ilhs  eam  adornandam  fufcepifti,  quse  ita  lUic 
etiamnum  perdurat,  vt  fine  nominis  tui  recor- 
datione  confpici  nequeat,  &  cuius  hneamcnta 
hic  quoquejCiim  eam  iterum  in  effigie  contue- 
bere,  facile  animo  recurrent.  FoRTiT VDO  ea  eft, 
quafi  dux  qu^dam,  imo  meduha  ceterarum  at- 
que  firmamentum .  Equitum  iha  virtus  propria 
eft;  vt  abs  te  fic  quondam  adumbrata  ,  nouo 
huic  decori  velut  augurio  quodam  iam  tum 
prcelufiffe  dicenda  fit.  Eam,  vti  &  rehquas,  non 
fatis  habui  tum  videre  depi£tas  coloribus ,  nifi 
poftea  quoque  cernerem  asri  incifas.  Quod  qui- 
dem  eo  animo  efFeci  vt  latiiis  fpargerentur,  vt- 
que  etiam  papyro  impreffa^  perennarent  magis, 
ciim  fiia  quoque  chartis  seternitas  fit.  Redit  ita- 

que 


que  adTe  Virtiis  illa  tua;  neque  (bla  redit,  fed 
&  reliquas  fecum  deducit ,  ciim  vna  omnium 
focietas  fit.  Ego  verb  id  infuper  efFeci  vt  ne 
incompta:  incomitatacque  redirent^fed  aliquanto 
ampliorc  verborum  fententiarumque  apparatu 
inftru6ta:.  Quas  ipfas (non tantum  earum  fimu- 
lacra)  vti  perpetuas  D.  T.  Comites  voueo  ac 
Magiftras ,  ita  munerum  ampliflimorum  euen- 
tus  auguror  longe  fecundifHmos  Isetiflimosque, 
notida  vetere,  nouo  femper  afFe6lu 

Tuus^ 

GenerofifHme  Dominc, 

Jff^cohus  Catcrm 
Soc.  Iesv. 


Ancucrpise,  Kal.  lunij, 

M.  DC.  XLV. 


FOR- 


FORMA,    COLOR,    ORIGO 
CRVCIS     S.    lACOBI 

MORALITER    EXPOSITA: 
AD  EQVITEM  FRANCISCVM. 

K\yigladiofrmilis,gladtj  qtiocj^  nomine  di^: 

Ille  agere  ingentes  res  docet^  illapati, 

Propatria^  Deoj^  dare  atit  haurire  cruorem 

En  Crux  fanguineo  murice  tin^  monot. 

^N^empe  agere  atque  fati  I  a c o b v m  fortiter  enfis 

Impulit:  hincgladio  lausj^  decusq^  Cruci, 

Sanguine  I  a  c  o  b  i,  M.aurorum  fanguine  mucro 

Cum  ruhuity  dilj?ar  caufa  ruhori^  erat. 

Tro  Cruce  I  a  c  o  b  v  s  cecidtt ,  cdo^fuperlies 

Tro  Cruce  harharicos  contudit  enfe  T>uces, 

Hincgladiatn  nouosfhi  (rux  delegit  alumnoSy 

Regius  Heroa^  dum  Cruce  fgna4^  honos, 

Vt  tihi  defuerit  I  a  c  o  b  i  nomen^  honorem^ 

Glupndam  &  Francifco  Crux  dedit  ipfafuu?fu, 

Ergo  Crucem gladiumj^  pari  moderamine  iung^: 

Franciscvm  ^/?  Eqvitem  (rux  gladim^ 

prohantj. 

QVA- 


'  CLV  A  D  R  I  G  A 

VIRTVTVM   CARDINALIVM 
VITi£HVIVS 

VIATORIBVS     EXHIBITA. 

ITA  njiaefi:  currme^  an  equ^ fedthujve  terenda^ 
Nec  curru  hiec,  nec  equis ,  nec  pede  trita  njia  e^' 
Imo  &"  equis  fedibusque  O"  curru  hac  tpur:  eunti 

Nempe  animo  ajfeSius  pro  fede  duBor  erit, 

Et  Vtrtus  currumque  O*  equos  fcit  fie5Iere ,  Falior: 

Tro  curru  ijel  equps  certtus  ipfa  njehet. 
Non  bigas  ego  iam  trtgojque  hic  ordine  ducam: 

Tempora  dum  pretium  grandtus  ifia  petunty 
Maiorisque  iubar  pomp^  flrepiturnque:  quadrigas 

Non  folus  ruttlo  tramtte  Phocbus  agit: 
Terra  auratarum  quatttur  jplendore  rotarum: 

Tot  fub  quadrpjugis  terra  Jattfcit  equis, 
^uo  properant  ?  fepe  ad  lauta;  dtfbendia  fortis: 

K^etiC,  pauperies  a^ltima  fipe  loco  eH. 
Sluam  Diu£  ejficiunt  quatuor  prjebentque i  Quadriga 

Veclorem  ad  fummas  commoda  ducit  opes. 
Kdbur  huic  Dea  dat  Fortis  j  Moderaca  lupatos, 

Temonem  Prudens  dirigtt^  ^qua  rotas, 
Hac  tutum  per  mille  ^zfehtt  difcrimina  njit^, 

Altitis  extli  plebe  foloque  leuat  ,• 
Bliamque  fuum  fuper  aurea  fidera  portat: 

Nam  rheda  esl^  nuUos  quA  Vhaethontas  habet, 

A  P  R  V- 


PRVDENTIiE  ICONISMVS. 

HEVS,  IVVENIS,  Oyo  PROPERAS; 

SERPENTEM    METVIS 

QVEM  DIVA  COMPLECTITVR? 

NON  IS  EST  Q^I  TE  MORDEAT^ 

SED   QVI   VERAM DOCEAT 

PRVDENTIAM^ 

QVAM    SERPENTIS 

Qjy  O  Qjy  E     SYMBOLO 

I  P  S  A     O  L I M    E  X  PR  E  S  S  I  T 

YERBI  INCREATI,  INCARNATI 

S  A  P  I  E  N  T  I  A. 

SED   ET   SPECVLVM  ASPICE, 

NON  QVO  CINCINNOS  ORDINES, 

AVT  FACIE  TENVS  TIBI  BLANDIARE-, 

SED    Q^O    TEIPSVM 

P  E  R  V  I D  E  A  S    P  E  N  I  T  I  V  S , 

ET 


5 

ET  ANIMI  SEN5A  ATQVE  CONSILIA 

CLARIVS    PERSPICIAS, 

PERFICIAS    SECVRIVS. 

ABI  MODO  qyO  LVBET. 

AD    METAM    TENDIS, 

QVAM   PROCVL   DEMONSTRAS? 

SAPIS,   SI   QVlbCLYID  AGAS 

FINEM     R  E  S  P  I  C  I  AS-, 

MEDIA  DISPICIAS,  QVIBVS  PERVENIAS. 

S  E  Q^  ERE     RATIONEM, 

NON     IMPETVM; 

I  L  L  A     R  E  C  T  E: 

S  E  Oy  ERE    CONSILIVM, 

NON    LIBIDINEM; 

ILLO  MATVRE   OPERABERE. 

ITA,LICET  SIS  IN  VERE  ANNORVM, 

REPERIES  TE IN  AVTVMNO  VIRTVTVM: 

QVIA  SIC,   VEL   IVVENIS 

ABSQVE  SENIO,  SENEX  ERIS. 

A    2.  SISTE 


tia. 
Iu(litia> 


SISTE  HIC  VEL  IN  LIMINE  LECTOR: 
PAVCIS  TE  VOLO. 

RVDENTi.€  lcontfmumfnucis  dedi;  hoc  cjl.icorjem  etus 
rtonejfigie  tantum^fcd  CT  oratione  exprcffam.  ExtndCy 
pauio  ampliorem  eiti^  defcriptionem  non  vcrbis  mcis  ne^^ 
ctiam  Sacrarum  Litterarum  Patrumj^  tejlimoniis ,  fed 
ex  ipsa  Gentilitate  dcpromptis  adiiciam  ;  quo  conjlet  fci' 
hcety  qnantum  virtutcs  HIa  (idem  cnim  agam  in  ceterisjcum  ipsa  natu- 
rafint  coniunEiA^  hominicj^propri<&  Ratione  vtenti.  Et  quidem  ciim  hic 
von  agam  CHagiJlrtm  autDo6lorem  ,  fed  paucularum  imaginum  in- 
terpretem,  non  eji  mihi  animu4  pltirium  Auciorttm  tahulas  proferre^y 
citm  pro  breuitate  mihi  propojita  ,  omnium  inflar  mihi  futurt^Jit 
M.  T.  Ciceroj  qui  omnia  hominis  ofjicia  virtufum  harum  honejlate 
dejiniuit.  Jgitur  ea  ex  tribus  ojficiorum  iibrisfelegi,cr  catenata  ver- 
borum  iiiius  fententiarum^  ferie  ( etfinon  vbi^  librorum  iiitt^ts  ac  io^ 
corum  ordine )  contexui  qux  huc  facere  videbantur.  Eiegantiits  rem 
exprimere  non  potui,  quam  ipjis  verbis  Oratorum  maximi;  apius  non 
fotui^quam fententiis  eiufdem,Philofophorum  non  infmi:  ciim  Orator 
fefe  etiarn  philofophum  citm  hic  ttm  alibi  non  profteatur  tantiim, 
fcd  ojiendat. 

DE  VIRTVTIBVS  CARDINALIBVS 
V  N  I  V  E  R  S  I  M. 

ExCiceronis  lihro  i.  de  Ojficiis. 

M  N  E  quod  Iioneftum  efl  id  quatuor  partiiim 
oritur  ex  aliqua:  aut  enim  in  Perfpicientia  veri 
folertiaque  verfatur ;  aut  in  hominam  Societa- 

tetuenda,  tribuendoquc  fuum  cuique  &  rerum 

contradarum  fide  j    aut  in  animi  excelfi  atquc  inuidri 

Ma- 


s 

Magnitudine  ac  roborc ;  aut  iii  omnium  qu^  fiunt  quxque  Fonitudo. 
dicuntur  orJine  &  modo  ,  in  quo  eftModeftia  &Tcmpe-  Tempe- 
ranria.  Qux  quatuor  quamquam  inter  fe  colligata  atque  rantia. 
implicita  lunt  j  tamcn  cx  fingulis  certa  Officiorum  genera 
nafcuntnr. 

P  R  V  D  E  N  T  I  A 

^efcriftn  ex  lihris  Officiorum  Ciceronis, 

X  quatuor  locis^in  quos  Iionefti  naturam  vim- 
que  diuifimus,  primus  ille  qui  in  veri  cognitio- 
ne  confiftit^maxime  naturam  contingit  numa- 
nam.  [L/i.i.]  Nam  inter  hominem  &  belluam 
hoc  maxime  intereft,  quod  li^c  tantum,quan- 
tum  fenfii  mouetur,  ad  id  folum  quod  adeft  quodque  prcC- 
fens  eft  fc  accommodat  ,  paululum  admodum  fentiens 
pr:steritum  aut  futurum  :  homo  autem  ,  quoniam  rationis 
eft  particeps^confequentia  cernit,  principia  &  caufas  rerum 
videt,  earumq;  progreniis  &  quafi  anteceffiones  non  igno- 
rat,  rebusque  pracfentibus  adiungit  atque  annedit  futuras: 
facile  totius  \\tx  curfiim  videt^ad  eamque  degendam  prae- 
parat  res  neceffarias.  [L/^.i.  ]  Vnde  in  primis  hominis  eft 
propria  veri  inquifitio  atque  inueftigatio.  Quod  enim  ve- 
rum  fimplex  fincerumque  eft,  id  eftnaturas  hominis  aptif- 
fimum.  [Ltb. i.  ]  Et  quidem  princeps  omnium  virtutum 
cft  illa  Sapientia  quam  Iq^p^im  Grasci  vocant.  Prudentiam 
enim,  quam  <i>esvy\oiv  dicunr,  aliam  quamdam  intelligimus, 
quae  eft  rerum  expetendarum.  fligiendarumque  fcicntia:  illa 
autem  fapientia,quam  principem  dixi,rerum  eft  diuinarum 

A  3  atque 


atqiie  humaiiaaun  fcicntia.  [  L/i.i.  ]  Quamqiiam  illi  ipfi 
dod;i'inx  lludiis  &  fapientice  dediti ,  ad  hommum  vcilica- 
tem  luam  fapientiam ,  prudentiam  intelligentiamque  po- 
tidimum  confcmnt.  [Lib.i.]  Nam  veri  inueftigandi  ftudio 
a  rcbus  agendis  abduci,  contra  officium  eft:  virtutis  enim 
Jaus  omnis  in  a6lione  confiftit.  Itaque  omnis  cogitatio 
motufcjue  annni  aut  in  confiliis  capiendis  de  rebus  lione- 
ftis  &  percinentibus  ad  bene  beateque  viuendum  auc  in 
ftudiis  fcientix  cognitionifq^  vcrfatur.[L/^.i.]Cognitionem 
prudenciamque  fequetur  confidcrata  adlio ;  ita  nt,  vc  con- 
fiderate  agere,  pluris  fit  quam  cogitare  prudenter.  [  Liki,] 
Adrem  gerendam  autem  qui  accedic,  caueat  ne  id  modo 
confideret,  quam  illa  res  honefta  fit ,  fed  vc  eciam  habeai 
cfficiendi  facukacem .  In  quo  ipfo  confiderandum  eft,  ne 
auc  cemere  defperec  propcer  ignauiam  ,  auc  nimis  confidac 
propcer  cupidicacem .  In  omnibus  aucem  negociis  priuf- 
quam  aggrediarc  ,  adhibenda  eft  prxparacio  dihgens . 
[Lib.i.]  Racione  vci  acq;  oracione  piudenter,  &  agere  c(uod 
agas  confiderate ,  omnique  in  re  quid  fit  veri  vidcre  Sc  tue- 
ri  decec ;  contraque  falh,  labi,  errare ,  decipi,  tam  dedecec 
quam  dcHrarc^  &  mente  captum  efTe .  Omnis  autem  adio 
vacare  dcbec  cemericace  &  negUgentia^  nec  vero  agere  quid- 
quam^cuiusnon  poflic  caufam  probabilem  reddere.  [Liki.] 
In  primis  aucem  conftituendum  eft,quos  nos  &  quales  eflc 
vehmus ,  &  in  quo  genere  vitx  :  quar  dehberacio  eft  om- 
nium  difficiUima.  [Lib.i,]  Eftigicuradolefcencis,  maiores 
nacu  vereri,  ex  hifque  eUgere  opcimos  &  probaciflimos, 
quorum  confiUo  atque  audoritace  nitatur .  Ineuntis  cnim 
a:tatis  infcitia  fcnum  conftituenda  &  regenda  prudentia 
cft.  Senibus  autem  iabores  corporis  funt  minuendi;  exerci- 

tacioncs 


7 

tationcs  animi  etiam  angendas  videntiir.  Danda  vero  opera, 
vt  amicos  dc  iimentutem,  &  maxime  Remp.  confilio6c 
prudentia  quam  plurimiim  adiuuent.Nihil  eft  autem  quod 
tam  deceat,  quam  in  omni  re  gerenda  confilioquecapien- 
do  feruarc  conilantiam.  [L/^.i.] 

AStutix  tollendas  funt,  caque  malitia,  qua:  vult  qui- 
dem  videri  fe  enfe  Prudentiam,  fed  abefl  ab  ea  diftat- 
que  piurimum.  Prudentia  eft  enim  locata  in  deledlu  bo- 
norum  &  malorum :  malitia,  fi  omnia  qux  turpia  funt 
malafunr,malabonis  anteponit.[Lii.5.]  Qjiod  qui  parum 
profpiciunt,  hi  fxpe  verfutos  homines  &  callidos  admi- 
rantes,  eorum  malitiam  fapientiam  iudicant :  quorum  er- 
ror  cripiendus  eft,  omnifquc  opinio  ad  eam  fpeciem  tradu- 
cenda ,  vt  honeftis  confiliis  iuilifque  fadis ,  non  fraude  6c 
malitia  fe  intelligant  quae  velint  confequi  poffe.  [  Lib.z.  ] 
Qui  omnia  mctiuntur  emolumentis  dc  commodis ,  neque 
ea  velint  pr^ponderari  honeftate ,  hi  folent  in  deliberan- 
do  honeftum  cum  eo  quod  vtile  putant  comparare  :  viri 
boni  non  folent .  [L/^.3.]  Cum  igitur  aliqua  fpecies  vtili- 
tatis  obie6la  eft,  nos  commoueri  neceffe  eft ;  fed  fi,  cum 
animum  attenderis ,  turpitudinem  videas  adiundlam  ei  rei 
qu^  fpeciem  vtilitatis  attuleritjtunc  vtilitas  nonrequirenda 
eft;  fed  intelligendum ,  vbi  turpitudo  fit^  ibi  vtilitatem  elTe 
non  polfe.  [Lib.y]  In  quo  verbo  lapfa  confuetudo  defiexit 
de  via,  /enfimque  eo  dedudta  eft ,  vt  ab  honefto  vtile  fecer- 
neret,&:  conftitueret  honeftum  aliquod  quod  vtile  non 
cffet ;  qua  nulla  pernicies  maior  hominum  vitx  potuit  af- 
fcrri.  [Lib.i.]  Aliudvtileinterdum,  aliud  honeftum  videri 
iblet  faiso :  nam  cadem  vtilitatis  quas  honeftatis  eft  reguk. 

Qui 


8 

Qui  hoc  non  pra^uidcrk,  ab  lioc  nulla  fraus  aberit,nul- 
lum  tacinus.  Pcruertunt  autcm  homincs  ca  qux  funtfun- 
damcnta  natura^ ,  cum  vtilitatcm  ab  honeftatc  feiungunt. 
Efl:  enim  nihil  vtilcquod  idem  non  honcftum  ^  ncc  quia 
vtile  honeftum  eft ,  fed  quia  honeftum,  vtile.  [L/^.3.] 
Mancat  crgo,  quod  turpc  fit,  id  numquam  cffe  vtile-  nc 
tum  quidcm,  cum  quod  vtile  putcs,  adipifcare.  Hoc  enim 
ipfum,  vtile  putarc^quod  turpc  fit,calamitofum  eft.[L/^.3.] 

AVrem  htc  mihi  vellicat  Cicero  ,  admonet^^  difputatione  hac  fua 
'ultima  de  vtilitate  fucata  ,  qua  cum  honeflate  coniun^ia  non 
fit^  de  calliditate  aliis^  ,  qu£  fpeciem  quamdam  Prudemix  pr£  fe  fe^ 
ranty  abfmt  tamen  ab  ea  quam  longifime  5  admonet,  inquam,  vt  fofi 
lerA  TrudentiA  delineationem  y  falfi&  PrudenttA  {ft  falfa  vmquam 
dici  toteflj  qu£  Prudentia  efi,  qu£  Firtm  efl)  ideam  quamdam  exhi- 
heam.  Paucis  itaque  &  Prudentia  dr  ceterarmn  exinde  Firtutum  quof- 
dam  quafi  abortui  adiiciam.  Seddate  veniam  *verbo .  'Hon  ahortiunt 
verA  virtuteSjViuarum  aciionum  integra  matres  atquefo^cundd ;  ^fi 
ftmulacra  qtudam  virtuium  ac  monfrafunt,  fetm  illi  virtuttim  non 
ftint.  Laruas  itaquevirtutum  nunctipabo,  njt  ex  falfts  verA^  ex  f^ls 
fncerdf  ex  vmbris  virtutum  virtutes  ipfe  clariores  appareant.  Cete- 
ritmqttiaf^a  ac  malAjepigrammate  funt  per(iringenda. 


LARVA 


LARVA    PRVDENTIiEi 
PSEVDOPOLITICA. 

Ciucs,  ciucs,  cjnxrcnda  pecunia  primum  cft;    Horat. 
Virtus  poft  nummos :  fic/ape  quifquis  amas     '^^  *  ** 
Et  proprittm  decM^  ^  natorum,  atque  aurea  ruita 

Tempora,  Sicforaficlantu<zfterquedocent,        Horat.  ib. 
Dtfjimuia  tamen ,  atque  nthil  nifi  puhlica  cUma 

CommoJa  prtuatis  anteferenda  bonis. 
Verha  fidem  refonenty  nil  non  i/iolahtle  celent 

TeSiora ,  promijfis  nec  moueare  datis, 
Aura  atque  Arapart  ^vertantur  flamine:  nam  quh 

Sorsqueftatusquf  iuhent ,  fle&ert  yela  decet, 
Sincerne  mentis  fic  fucus  adulterat  aurumy 

Sic  praeunt  ^eris  falft  profana  Sacris- 
DoSitor  at  Sapiens :  Ha^c  eft  prudentia  carnis:  ^jj  ^q^^ 

Qlm  nulla  eH  animi  aut  ^ltima  cura  tui.  cap.  8, 

Ciim  potius  probitate  lucrum  eBy  fidfum  T/ttle  honeftoi 

^alefcumquey  bona  cum  reputantur  opes, 
Qrporis  hoc  totum  efty  animo  ?iil  denique  reftat. 

At  prctium  pars  ha^c  corpore  maius  habet.  Ouii.  l.u 

Sciltcet  hac  a/ita  eHy  ftne  ^vita  animoque  ?  fi^aci  ^  ^^ 

Tro^tcere  hoc  <uita  eH  caliiditate  fuie  ? 
Credtte  turato  :  Carnis  prudentia  mois  cft.  AdRom. 

^is  fZfaleat 'TJttam  morte  fouere  fuam  f  cap.8. 


B  IVSTl^ 


IVSTITIiE  ICONISMVS. 

CREDIS  IVSTITIAM  VIDERE 

QVI   MVNERA   OBTRVDIS> 

AVDIRE,  QVI MINAS  INGERl5> 

CACA  ET  SVRDA  EST 

VE  R  A     I  V  S  T  I  TIA; 

AT  NON^  EA  Ci^CITATE 
QJVAM  OBIECTVM 
OCVLIS     AVRVM; 
NON   EA    SVRDITATE 
qVAM  LAVTA  PROMISSA 
EFFICERESOLENT. 
NIM  I  VM    VIDET, 
SI   AVRVM   VIDET: 
NIMIVM    AVDIT, 
SI  BLANDITIAS  PERCIPIT.  -    v 
ET  VIDET  TAMEN,ET  CACAEST; 
ET  AVDIT  TAMEN,ET  SVRDAEST. 

V  I  D  E  T 

VT  INVESTIGET  CRIMINA 
-      qy  &     PLECT  AT; 


VT  EXPLORET  MERITA 
QVA    PRAMIO    AtFICIAT: 

C^CA  TAMEN  EST, 

NE IN  HIS  PERSONAM  RESPICIAT, 

A  VDIT 

ACCVSATOREM  ET  REVM; 

N  O  N    A  V  D  I  T 

ADVLATOREM  ET  MINACEM, 

QVO  MINVS    LIBERE 
VNICVIQ.  IVS  SVVM  TRIBVAT. 
TANTA IPSI A  GLADIO  FIDVCIA 
ET  AQVITAS  A  BILANCE: 
NEC  A   SPE   ILLECEBRA; 
NEC  A  METV  TREPIDATIO. 
INTER  VTRVMQVE  SEDET 
INCONCVSSA; 
SICVT    INTER    SIDERA, 
SIC  ET  IN  TERRIS 

V  I  R  G  O, 

QVAMDIV  SIC  INCORRVPTA. 


I V  S  T IT I A 

Defcriptnexlihris  Officiorum  Ciceronls. 

VSTITI  A,in  qua  virtucis  fpleiidor  eftmaxiinus, 
ex  qua  boni  viri  nominamur  [Lib,  i.]  virtus  eft 
omnium  Domina  &  RcginaVirtutum.^L/^.^.] 

^§  Nihilenim  honeftum  cile  potcft  quod  lufticia 

vacct ;  &  nuUum  eft  tempus  quod  luftitia  vacare  debear. 
[Ltb.i.]  Hxc  in  hominum  focictace  tuenda  tribuendoque 
fiium  cuique  &  rcrum  contra6larum  fide  ver{atur.  Fun- 
damentum  enim  luftitias  eft  fidcs,  id  eftdidlorum  conuen- 
torumque  conftantia  &  veritas:  ex  quo  quamquam  hoc  vi- 
dcbitur  fortafTe  cuipiam  durius ,  tamen  audeamus  imitari 
Stoicos,  qui  ftudiose  exquirunt  vnde  verba  fint  du(5ba,crc- 
damusque  quia  fiat  quod  di6tum  eft,  appellandam  fidem. 
[Lib.i.]  Quamquam  autem  omnis  Vircus  nos  ad  fe  allicir, 
facitque  vt  cos  diligamus  in  quibus  ipfa  inelTe  videatur, 
tamen  luftitia  &  Libcralitas  id  maxime  eflScit.  [Lib,i.] 
Fundamentum  enim  pcrpetua^  commendationis  &  famae 
eft  luftitia,  fine  qua  nihil  potcft  efle  laudabile.  [Lib.  i.}  Ea 
cnim,  cx  qiia  viri  boni  appellantur,  mirifica  qua^dam  res 
multitudini  videtur:  nec  iniuria:  nemocnim  iuftus  efle  po* 
tcft  qui  mortem ,  qui  dolorcm,  qui  exiUumjqui  egeftatem 
ti:ner,  aut  qui  ea  qua^his  funt  contraria  a^quitati  anteponitj. 
maximcque  admirantur  eum  qui  pccunia  non  mouctur, 
quod  in  quo  viro  pcrfped:um  fit,  hunc  dignum  fpedatu 
arbitrantur.ltaquc  ilia  qua:  propofita  fiint  ad  gloriam,  om- 
nia  luftitia  conficit ,  &  bcneuolentiam,qu6d  prodcnTc  vulc 
plurimis,  &  ob  camdcm  caufam  fidem  &  admirationem, 

quod 


'  '3 

quod  cas  rcs  fpcrnit  &  ncgUgit  ad  quas  pleriqueiiiflamma- 
ti  auiditate  rapiuntur.  [Ltb.i.]  Hinc  nuUa  re  conciliare  fa- 
cilius  bencuolcntiam  multitudinis  poiTunt  ij  qui  Reipub. 
prsefunr,  quam  abftincntia  &  continentia.  [Lib.L.]  Eft  igi- 
tur  proprium  munus  Magiftratus ,  intelligere  fe  gerere  per- 
fonam  Ciuitatis ,  debereque  eius  dignitatem  &  decus  fufti- 
ncre,  feruare  legcs,  iura  defcribere,  ea  fidei  fuac  commiffa 
meminifTe.  [LtLi.]  Itaprobanda  eft  manfuetudo  atquc 
clementia,vt  adhibeatur  Rcip.  causa  feueritas ,  fine  qua  ad=- 
miniftrari  ciuitasnon  potcft.  Omnis  autem  &:animaduer- 
fio  &c  caftigatio  contumelia  vacare  debet,  neque  ad  eius  qui 
punit  aliquem  aut  vcrbis  caftigat,  fed  ad  Reip.  vtilitatem 
Tcfcrri.  Prohibenda  autem  maxime  eft  ira  in  puniendo: 
numquam  enim  iratus  qui  accedet  ad  pocnam  mediocrita- 
tcm  illam  tcnebit,  quas  eft  inter  nimium  &parum.  Optan- 
dum  itaque  vt  ij  qui  prrefunt  Reip.  legum  fimiles  fint, 
qux  ad  punicndum  non  iracundia  fed  a:quitate  ducuntur. 
[L/i.i.]  His  etiam  qui  vendunt,emunt,conducuxit,  locanr, 
contrahendisque  negotiis  implicantur,  luftitia  ad  rcm  gc- 
rendam  neceflaria  eft:  cuius  tanta  vis  eft,  vt  ne  ilH  quidem 
qui  maleficio  &  fcelere  pafcuntur  pojQSnt  fine  vlla  particu- 
la  luftitix  viuere;  nam  qui  corum  cuipiam,.qui  vna  latro- 
cinantur,  furatur  aliquid  autclam  cripit,  is  fibi  ne  in  latro- 
cinio  quidem  relinquit  locum^  [L/^.z.} 

INiuftitixduo  genera  funt;  vnum  eorum  qui  infemnt, 
altcrum  eorum  qui  ab  iis  quibus  infenur,  fi  poflint,noa 
propulfant  iniuriam.Maximam  autem  partem  ad  iniuriam 
faciendam  aggrediuntur  nonriulhjVt  adipifcantur  ea  quse 
concupierunt:  in  quo  vitio  latiflime  patet  auaritia.  [L/^.i.J 

B    5  Dcle- 


u 

Deledanc  magiiifici  apparatus  vitxque  cultus  cum  elegaii- 
tia  &  copia,  quibus  rebus  cffedum  eft  vt  infinita  pecunias 
cupiditas  eilct.  Maxime  autem  adducuntur  plcrique  vt  eos 
luilitix  capiat  obliuiOjCLim  in  imperiorum,honorum,  glo- 
xix  cupiditatem  inciderint.  [Lib.u]  Difficile  autem  ell, 
cum  prxftare  omnibus  concupieris,{cruare  a:quitatem,qua[: 
elt  lurtitix  maxime  propria.  Ex  quo  fit  vt  neque  difcepta- 
tione  vinci  fe,  nec  vUo  publico  ac  legitimo  iure  patiantur; 
cxiftuntque  inRemp.  plerumquc  largitores  &fa6liofi,  vc 
opcs  quam  m.aximas  confequantur,  &  fint  vi  potius  fupc- 
dores  quam  luftitia  pares .  [Lib.i,  ]  Ciun  autem  duobus 
modis,  ideft,  aut  vi  aut  fraude  fiat  iniuria;  fraus  quafi 
vulpecuixjvis  leonis  videtur;  vtrumque  ab  hominc  ahenif- 
fimum,  fed  fraus  odio  digna  maiore .  Totius  autem  iniu- 
ftitix  nuUa  capitalior  eft  quam  eorum,  qui  tum  cum  ma- 
ximefallunt,  id  tamen  agunt,  vt  viri  boni  effe  videantur. 

[Ltki.] 

Memincrimus  autem  etiam  aduerfus  infimos  luftitiam 
elTe  feruandam :  eft  autem  infima  conditio  &  fortuna  fer- 
uorum.[L^i.  i.]Cauendum  eft  etiam  ne  maior  poena  quiim 
culpa  fit,  &  nc  iifdem  dc  caufis  alij  pledantur,  ahj  ne  ap- 
pellcntur  quidem. 


LARVA 


LARVA    IVSTITI^, 

M  I  N  O  R  V  \I     P  V  N  I  T  I  O, 
MAIORVM   IMPVNITAS. 

A  T  veniam  coruis,vexat  eenfiira  coluinbas, 

Territajl  ditum  forte  ftatera  Ubat. 
Terrumpunt  hruchique  (^  ^efp^e  retia^  arachne 
^ua  de  '-vifcerihHs  neuefat  tpfajuis, 
Heu!  tenues  mufee  laqueis  fitalibus  hierent^ 

Si  di^ar  legum  eH  lufiitiaque  tenor: 
Si  taceant  ad  magnorum  fubfellia  noxoJi 

Si  peccante  inflet  paupere  praco  tubam, 
Difcite  iuftitiam  moniti ;  pars  quantula  f^erds. 

lujiiti£  h<ec  dici  (n/el  magis  njmbra)  queat  l 
Si  cupias  iuftum  gen)ina  fufpendere  lance, 

jEquali  cunSios  ponderelibra  probet: 
Sin  contra  s  fedet  hac  DominuSy  cui  multa  fupelkxy 

Multaque,  pr<eter  opes^  gratia,  multus  honos.    . 
Lancem  totgrauium  rerum  momenta,  njirumqm 

Demittent^  terra  reftituentque  futie. 
Tarte  aliafiimulus  cui  necfiuor  aulicuSy  aut  res 

Aurea,  de  furca  penfile  fiet  onus. 
n?auperem  opum  dum  nuUa  tuuant  heu  I  pondera  rerum^ 

Sic  leuitas  njacuoe  lancps  ad  aftra  njehet. 


luuen. 
Sat.2. 


Perf. 


FOR. 


FORTITVDINIS ICONISMVS. 

OyiSQVIS  EFFIGIEM  SPECTAS      ' 

FORTITVDINIS,       ^ 

VIM  EIVS  PERCIPE  ET  IMITARE :    j 
ARMATA    EST 
NON     MAGIS     FERRO 
QVAM   GENIO  SVO: 

ROB  V  ST  A 

NON  TAM  CORPORE  QVAM  ANIMO: 

ISTVD  ENIM  GLADIATORVM  EST, 

HOC    HEROVM. 

MANV  ALTERA  SCEPTRVM  GERIT, 

ET  IN  SCEPTRO  MANVM: 
OVOD  NON  TANTVM  AGENTIS  EST, 

ET  PR^CLARA  INCHOANTIS, 

SED  AD  EXITVM  PERVRGENTIS. 

ALTERA  MANV  COMPLEXACRVCEM, 

NON  MINVS  IN  PATIENDO 

QVAM  AGENDO  INDOLEM  PROBAT. 

IN     ARDVO    POrrTA, 

EXCELSOS   ANIMOS, 

MAR- 


TTi^JlTW  ^j>»»-^»«»^^^gtt-.    »T«i     ^■«11  —  tHT^ 


FORTITVDINI  SAC. 
QVID  SC£VAS,DECIOSQVE,IlEGVLOSQyE 
ROMANOS  ANIMOS,CANIT  VETVSTAS.^ 
VEROS  CHRISTIADVM  STVPETRIVMPHOS : 
SIC  AGIT  PATITVRQVE  FQRTITVDO . 

n»«r  A.   wtr*         v«ii  _  i^ti         m^MM        tITH    -  '"■   —  "* 


1 


«7 

MARMORI  INNIXA,  CONSTANTES 
IN  PERAGENDO  DEPOSCIT. 

HABES  HINC  IN  IMAGINE  ET  ILLINC 
QVOS   SEQVARE. 

TORTEM  TE  DIXERO 

SI  ILLVM  FVERIS  vEMVLATVS 
E  T    I  S  T  V  M. 

AGIT  ILLE  GENEROSE 

ET  DRACONEM    CONFICIT. 

PATITVR  ISTE  SAGITTAS 

ET    RIDET. 

TV  QVOT  VITIA  TOT  DRACONES 

PERSEQVERE, 

VIRTVTEM  PROSEQVERE. 

TV  PRO  SAGITTIS  ETIAM  INIVRIAS-, 

QVIN  ET  ADVERSA  OMNIA 

INTREPIDVS  EXCIPE. 

SrC  AGERE  ET  PATI  FORTIA 

PLVSQVAM  ROMANVM  EST, 
CiyiA  CHRISTIANVM  EST. 

C  FOR- 


i8 

F  O  R  T  I  T  V  D  O 

Defcriptn  ex  lihrU  Ojficionm  Ciceronis^ 

ORTITVDO  in  animi  cxcelfi  atquc  iiiui6li  ma- 
giiitudinc  ac  roborcverfatur.  [L/^.i.]  Vcraau- 
5  tem  &  lapiens  animi  magnitudo^  honeftum  il- 
^  lud,  quod  maxime  naturam  feqiritur,  in  fedlis 
politum  non  in  gioria  iudicat,  principemcj;  Te  elTe  mauulc 
quam  videri.  Etenim  qui  cx  crrore  imperitx  multitudinis 
pcndet  5  hic in  magnis  viris  non  cft  habendus.  \Lxh.\\  In- 
tcrim  inteUigendum  cft,cum  propofitafint  genera  quacuar, 
c  quibus  honeftas  officiumque  manarct ,  fplendidiffimum 
viderijquod  animo  magno  clatoquejhumanasque  res  dcipii- 
cientc,  fadum  fit.  Et  in  laudibus,qua:  magno  animo  forti- 
tcr  cxcellcntcrquc  fadla  {luit,  nefcio  quomodo  pleniore  ore 
laudamus.  [Lz^.i.]  lamjillud honeftumjquod exanimoex- 
cclib  magnificoque  quxrimus,  animi  cfficitur,non  corporis 
viribus.  Excrcendum  camen  corpus  6c  ita  afficiendum  eft^ 
vcobedire  eonfilio  rationique  poffit  in  exequendis  negotiis 
& in laborc  tolerando.  \lAh.\\  Omnino  fortis animus  & 
magnus  duabus  rcbus  maxime  cernitur j  quarum  vna  in  re- 
rum  extcrnarum:  defpicientia  ponitur  :  cum  pcrfiiafum  fit, 
nihil  homincm  nifi  quod  honeftum  decorumque  fit,  aut 
admirari  aut  optare,  aucexpetere  oportcre,  nullique  neque 
homini  neque  pcrturbationi  animi  ncc  fortun;^  fuccumbc- 
re.  Altcra  rcs  eft,  vt.  cum  ita  fis  animo  affe^tus ,  vt  fupra 
dixi ,  res  geras  magnas  illas  quidem  &  maxime  vtilcs  ,  jfcd 
vehementer  arduas  plenasqj  laborum  &  periculoruin  cum 

vita: 


\kx  tum  multarum  aliarum  rerum  qu^  ad  vitam  pcttincnt. 
Harum  rcrum  duaTum  fplendor  omnis  &  amplitudo  eft, 
addo  etiam  vtilitatem ,  in  pofteriore :  caufa  autem  &  ratio 
cfficicns  magnos  viros  eft  in  priore .    In  eo  enim  eft  illud, 
quodexcclientes  animos  &  humana  contemnentcs  facit.  Id 
autem  ipfam  ccrnitur  in  duobus :  fi  &  fblum  id  quod  ho- 
neftnm  fit  bonumiudices ;  &  ab  omni  animi  pcrturbatio- 
ne  hber  fis.  Nam  &  ea  qux  eximia  plerifque  &  prxclara  vi- 
dcntur  parua  ducere,  eaque  ratione  ftabiU  firmaq^  contcm- 
nere,  fortis  animi  magniq^  ducendum  fit.  Et  ea  qua:  vidcn- 
tur  acerba,  qux  multa  &  varia in  hominum  vitafortunaq; 
verfantur,  ita  ferre  vt  nihil  a  ftatu  naturx  difcedas ,  nihil  l 
dignitate  fapicntis,  hoc  robufti  animi  eft^  magncxque  Con- 
ftantix.  Non  eft  autem  conicntaneum,  qui  metu  non  fran* 
gatur,  eum  frangi  cupiditatc;  nec  qui  inuidum  fe  a  labore 
pnrftiterit,  vinci  a  voluptate.  Quamobrem  &  h^c  vicanda 
funt,&  pecunix  fugienda  cupiditas-  Nihilenim  eft  tam  an- 
gufti  animi  tamque  parui  quam  amare  diuitias.  Nihil  ho- 
neftius  magnificentiusqucquam  pecuniam  contemnere,  fi 
non  habeas  j  fi  habeas ,  ad  beneficentiam  Uberaiitatemque 
conferre.Cauenda  eftetiam  glorix  cupiditas^eripitenim  li- 
bertatem,  pro  qua  magnanimis  viris  omnis  debet  eife  con- 
tentio.   Nec  vero  imperia  expetcnda ,  ac  potiiis  aut  non  ac- 
cipienda  inierdumj  autdepoitendanohnumquam.  Vacan- 
dum  autem  eft  omni  animi  perturbatione,  tum  cupiditate 
&:  metu ,  tum  etiam  xgritudine  dc  voluptate  animi  &  ira- 
cundia,  vt  tranquillitas  adfit  &  fecuritas  qurc  afferat  tum 
oonrtantiam,tum  etiam  di^nitateiti.  [Lifb.i.]  Sunt  vero  qui 
in  rebus  contrariis  parum  fibi  conftent;,  voluptatemq^  feue- 
riflime  contemnant,in  dolore  fintmoUioresj  gloriam  neg- 

C  1  Hgant, 


liganc/rangantur  infamia;  atque  ea  quidem  non  fatis  con- 
ftantcr.  [Ltb.i.]  Fortis  vero  &  conftantis  eft  non  perturbari 
in  rebus  afperis,  nec  tumultuantem  de  gradu  deilci,vt  dici- 
tLirjfcd  prcxfcntis  animi  vti  confilio,nec  a  ratione  difcedere. 
Quamquam  hoc  aiiimi,illud  etiam  ingenij  magni  eft,pra:- 
cipere  cogitatione  futura,&  aliquanto  ante  conftituerc  quid 
accidcre  poflit  in  vtramque  partcm ,  &  quid  agendum  fit 
cum  quid  cuenerit  •,  nec  committcre  aliquid ,  vt  aliquando 
dicendum  CityNon putaram.}rlxc  funt  opera  magni  animi  6c 
excelfi,  &  Prudentia  confilioque  fidentis.  [LtbA.]  In  rebus 
autem  profperis,  &  ad  voluntatem  noftram  fluentibus,  fu- 
perbiam  magnopere,  faftidium  arrogantiamque  fugiamus. 
Nam  vt  aducrfas  res  ficfecundas  immodcrate  ferre,  leuita- 
tis  eft  :  pr^claraque  eft  arquabilitas,  in  omni  vita  6c  idem 
lcmpervultus  eademque frons.  [Ltki.]  Deniquemulta 
magisr^ft  fccundum  nnmram  celfitas  animi  &  magnitudo, 
itcmque  comicas,  Iuftitia,liberalitas,quam  voluptas,  quam 
vita,  quam  diuitiiCi  qua^  quidem  contemncre  &  pro  nihilo 
ducere,  comparantem  cum  vtilitate  communi  magni  ani- 
mi&excelfieft.  [Lik^.]  Porro  omnium  omnino  charita- 
tcs  patria  vna  complexa  eft ,  pro  qua  quis  bonus  dubicet 
mortem  oppetcre,  fi  ei  eft  profucurus.  [Ltl?.i.] 

EA  animi  elacio  qnx  cernicur  in  pcriculis,  in  laboribus^ 
fi  lufticia  vacet,pugnacque  non  pro  faluce  communi, 
icd  pro  fuis  commodis ,  in  vicio  eft .  Non  modo  enim  id 
Virtutis  uon  cft,  fed  potiiTs  immanicacis, omnem  humani- 
racem  repellencis.  Icaq;  probe  definicur  a  Scoicis  Fortitudo, 
cum  eam  Vircucem  effe  dicunc  pugnancem  pro  -/£quitate. 
Quocirci  nemo  qui  Fortitudinis  gloriam  confecutus  eft, 

infidiis 


It 

infidiis  &  malitia  laudem  eft  adeptus.  [Liki.]  Et  quidem 
animus  paratus  ad  periculum  fi  fua  cupiditate,non  vtilitate 
commiini  impellitur,  audacix  potius  nomcn  habeat  quam 
Fortitudinis. 

LARVA  FORTITVDINIS 

D  V  E  L  L  V  M. 

ORTiOK  eft  qui  fe  quam  qui  fortiflima  vincit      Vanj. 

Moenia.  ^ale  etenim  mania  robur  habentl 
Mortua  res  terra  (g^  lignum  efi^  res  mortua,  faxum-y 

Hanc  fojjoryfaber  hoCy  hoc  lapicida  domant, 

Vince  animos  iramque  tuam  qui  ceteravincisr  Ouidius 

lUa  ^irt  titulum  gloria  Fortts  habef.  |P/^- 

Sctticet  efi  (-uerbo  qut  pungitur:  ignts  ^  enfis 

VindtSifa  in  rabiem  corque  manumque  trahunt. 
Exclamat,  fociumque  rapitperfita  fecundumj 

Et  gratis  njitam  commodat  tfiefuam. 
Alter  ^  addtSiam  cum  compare  tendit  arenamt 

Hic  geniumfuria  Marsfiupet  ipfe  noua. 
TJnius  e  multis  minimum  fiat  fanguine  palmas^ 

Sape  etiam  numero  procubuere  paru 
Sciltcet  hos  Fortes  qui  dtxerit^  n^nicum  honoris 

Fortius  is  pundVum,  qm  cectdere^fkciu 
Sed  neque  yirtutis  titulum  tam  futile  pundlum^ 

Nec  tantum  infani  promeruere  decus, 
Heroes  fe  dtgna  ineunt  certamina.  PuikSo 

eArSiari  Virtus  tam  gcncrofa  nequtt. 

C  5  TEM- 


TEMPERANTIiE  ICONISMVS. 

CERNIS  HVNC  GENIVM 

OyiSQVIS  TABELLAM  HANC  CERNIS? 

MODERATE  VINVM  DVM  INFVNDIT 

ATQVE  ETIAM  AQVAM  AFFVNDIT, 

IPSAM   EXHIBET 

TEMPERANTIAM. 

'    NEQ^E  TAMEN  CIBI  SOLIVS 

AVT  POTIONIS  MEDIOCRITATE 

DIVAM  HANC  CIRCVMSCRIPSERIS. 

TOT  SVBDITORVM  MODERATRIX  EST 

QjyOT    MOTVVM, 

QjyOT   APPETITIONVM 

ANIMVS  PARENS  EST. 

ASPICIS  ILLAM  IN  QjyADRIGA 

TRIVMPHANTEM? 
ASPICIS  HOS  PVSIONES  IN  BELLVIS 

VELVT  EQVIS  SINGVLARIBVS 
DOMIN^LATVS  STIPANTES; 

ET 


TEMPERANTIi^  .SAC. 
I  VT  VEN VS,  ET  VENERIS  NATV.S^BACCHV^Q.  CERESQ. 

VT  R ABID^  SVBEVNT  STRICTA CAPISTRA FER^lL 
I  TEMPERATHiEC  CVPIDOS  MOTV:S,ET  TVRBIDAFRENATf 

PECTORA.FLEXANIMAM  DlXERISlIMODEAM 


L 


I'"         "T        BMli     !■■■      i*"'         HITI         »■"         »'" »y^ 


ET  HJEC  SVAVITER 

ET  ILLI   IVCVNDE  FERVNTVR. 

IVNXIT  ILLA  CVRRVI  SVO 

A    QJVIBVS    TVRB^   OMNES 

OMNISQ^E    REBELLIO: 

NEQVE  TAMEN  INDOMITE  RAPITVR, 

SED  VEHITVR  PLACIDE, 

QVIA  TAM  VALIDVM 

IN   FR^NO    FERVLAQVE 

IMPERIVM,   ET  AB   IMPERIO 

TAM    QVIETA    SECVRITAS    EST. 

SED  CAVE  SINAS  INVALESCERE 

QVOD  STATIM  PRIMO  IN  IMPETV 

FRACTVM  OPORTVIT. 

FERAS    ETIAM   GRANDES 

ET     VALIDAS 

VEL   PVERI    REXERINT, 

SI  PARVAS  PRIVS  AC  TENERAS 

M  A  G  I  S  T  R  A     M  A  N  V  S 

PARERE   DOCVERIT. 

TEM- 


H 

TEMPER ANTI A 

Defcripm  ex  libris  Ojficiorum  Ciceronis. 

I  EQV^iT VR  vc de  illa  reli<:)ua  parce  honcftatis  di- 
cciidum  fit,  iii  qua  verccuiidia  &  quidein  quafi 
ornatus  vkx^  Temperantia  &  modcftia  omnif. 

que  fedatio  perturbationum  animi  &c  rerum 

P2od/a  cernitur.  [  Lib.i.  ]  Ordo  enim  &  conftantia  &  mo- 
deratio  &  ea  quas  funt  his  fimilia  verfantur  in  co  genere  ad 
quod  adhibenda  cft  quacdam  adlio,  non  fblum  mentis  agi- 
tatio.His  enim  rcbus  (\\ix  tradan^ur  in  vita  modum  qucm^ 
dam  adhibentes  &  ordinem,  honeftatem  &  decus  confer- 
uabimus.  [Lih,i.]  Nec  vcro  illa  parua  vis  natutiE  eft  ratio- 
nisque,  quod  vnum  hoc  animai  (homo)  fcntit  quid  fit  or- 
do ,  quid  deceat ,  in  fa6tis  did:ifque  qui  fit  modtis.  Itaque 
eorum  ipforum  qux  afped:u  fcntiuntur,  nulkun  aliud  ani- 
mal  pulchritudincm,  vcnuftatcm,  conucnientiam  partium 
fentit.  Qaam  fimilitudinem  natura  ratioque  ab  oculis  ad 
animum  transfcrcns,  multo  etiam  magis  pulchritudinem, 
conftantiam,  ordinem  m  confiliis  fadlisquc  confcruandum 
putat,  cauctque  ne  quid  indecore  cfFcminateve  faciat:  tum 
in  omnibus  &  opinionibus  &  fadlis  nequid  Ubidinose  aut 
faciat  aut  cogitet.  \Lih,\.]  Curandum  enim  eft  vt  cogitatio- 
ne  aJ  res  quam  optimas  vtamur ,  appctitum  rationi  obe- 
dientem  prxbeamus-  \Ltb,\.]  Nam  voluptates  blandiffima^ 
domin^  faspe  maiorcs  partes  animi  a  virtute  detorquent. 
[L/^.i.  ]  Eft  vero  Temperantia  Ubidinum  inimicaj  libidi- 

ncs 


ncs  autcm  confedatiices  voluptatis .  [Lik  5 .]    Nobis  autem 
cum  a  natara  conftantix,  modcrationis,  temperantia?,  vere- 
cundias  partes  datr  fint ,  cumque  eadem  natura  docear, 
quemadmodum  nos  aduerfus  iiomines  geramus  •,  efficitur 
vt  &  illud  quod  ad  omnem  honeftatem  pertinet  decorum, 
quam  iate  fiifum  fit  appareat ,  &  hoc  quod  fpe(5tatur  ia 
vnoquoque  genere  virtutis.  [L/^.i.]   Eft  igitur  duplexvis 
animorum  atque  natura^.  Vna  pars  in  appetitu  pofitaeft, 
qux  eft  6pur\  Grcrce,  qUcX  hominem  huc  &  illuc  rapit^  altera 
in  ratione,  qnx  docct  &c  explanat  quid  faciendum  fugien- 
dumq;  fit.  Efficiendum  autem  eft  vt  appetitus  rationi  obc- 
diant,  eamque  neque  praecurrant,  aut  propter  pigritiam  &c 
ignauiam  deferant  j  fintque  tranquilli  atque  omni  pertur- 
batione  animi  careant ,  ex  quo  elucebit  omnis  conftantia 
omnifque  moderatio.  Nam  qui  appetitus  longius  euagan- 
tur,  &  tamquam  exultantes  fiu€  cupiendo  fiue  fugiendo 
non  fatis  ratione  retinentur ,  hi  fine  dubio  finem  6c  mo- 
dum  tranfeunt.  Relinquunt  enim  &  abiiciunt  obedientiam, 
ucc  rationi  parent,  cui  fint  fubiedi  lege  naturae:  a  quibus 
non  modo  animi  perturbantur,  fed  etiam  corpora.  [L/^.i.] 
Si  quis  eft  paulo  ere6tior,  quamuis  voluptate  capiatur,  oc- 
cultat&:  diflimulat  appetitum  voluptatis  propter  verecun- 
diam  :  ex  quo  inteUigitur,  corporis  voluptatem  non  fatis 
cfte  dignam  hominis  praeflantia ,  eamque  contemni  ac  re- 
iici  oportere.  [Lih.i,]  Itaque  vi6lus  ailtusque  corporis  ad 
valetudinem  referantur  &  advires,  non  ad  voluptatem. 
Atque  etiam  fi  confiderare  volumus  quas  fit  in  natura  ex- 
ceilentia  &  dignitas ,  intelligemus  quam  fit  turpe  diffluere 
Iuxuria,&  delicateac  moliiter  viuere;quamque  honeftum, 
parce,contineatcr ,  feuere  fobrieque.  [LiLi,]  Maxime  au- 

D  tera 


z6 

tcm  prima  ictas  a  libidinibus  arcenda  eft,  excrcendaquc  in 
labore  patientiaque  6c  animi  &  corporis ,  vt  eorum  &  in 
bcllicis  &  in  ciuilibus  officiis  vigeat  induftria.  [  Ub,  i.  ] 
Luxuria  vcro  cum  omni  a^rtati  turpis,  tum  feneduti  facdif- 
fima  cft.  Sin  autem  6clibidinum  intcmperantia  accefferir, 
duplex  malum  eft,  quod  &c  ipfa  fenetlus  concipic  dedecuS;, 
&  facit  adolcfccntium  impudentiorem  intemperantiam . 
[L/Ai.] 

Nullum  vitium  tetrius  eft  quam  auaritia.  [Lib,i,]  Res 
autem  familiaris  quxri  debet  iis  rebus  a  quibus  abeft  tur- 
pitudo,  conferuariautem  diligentia  &  parfimonia,  iifdem- 
que  etiam  rebus  augeri.    [Lil?,z.] 


LAR- 


Ibidcm. 


^7 

LARVA  TEMPERANTm, 

A  V  A  RI  TI  A 

TEMPERANTl^   SIMVLATRIX. 

EC  dubie  tamquam  frugi  laudatur  auarus ;         luucnal. 
Tamqua  parcus  homo^qtu  mde  dtuesbomo  eB,    ^  '^^' 
Fallit  enim  vitium  fpecie  virtutis  &  vmbru: 
Virtuti  afperitas  mm  '^itioque  fttd  eH, 
Sed  ne  fide  oculis  :  animo  cenfore  profundum 

Difcute :  quamquam  oculis  hac  quoque  larua  fatet* 
Euclto,  defojjis  cui  res  fujpirat  in  oUis^ 

QuiHs  opes  centum  firangulat  arca  ferisy 
Qentone  en  mferos  oholart  tnuoluitur  artus: 
Si  tamen  hoc  etiam  fat  caro  teSia  modo  eH» 
Hicccine  laudat^  eft  moderata  modefita  fvittei 

Sordibi4S  at  cultus  prodttur  ifie  fuis. 
Muctda  quae  rodit  bis  coSIt  tempore  panis 

eAnne  altquid  '^er<e  fi-ufiula  frugis  habentl 
Hoc  ^irtutis  opus,  iufia  ratione  modoque 

Vtty  ac  pojfefiis  abfiinuijfe  bonis, 
Cur  fibi  ml  altisque  mtnus  concedit  auarus  ? 

Tauper  auarus  homo  eH^  non  habet  hoc  quod  habet. 


D  1 


APPEN- 


iS 


Horat. 
lib.  I. 
Sac.i. 


APPENDICVLA. 


Ci  Vm  'virtHi  media  fit  inter  extrema  *vitia  ^  vi- 
^fumfmt  nonauaritiam  tantnm adiungereTem- 
perantiA^fed  ^  prodigalitntem  fuhiungere,  Igitur  poft 
auaritiam  ecce  tihi  nomen  modi,  TemperantiA  pro* 
frium^  ad  prodigalttatem^  luxum^  intemperantiam  mo- 
remque  temporis  huitis  cum  ludihrio  defexum  'vfurpa- 
tumque^. 

s  T  moduJ  in  rehmy  funt  certi  denique  finesy 
Quos  vltra  racio  tendcrc  hoiiclla  vecac. 
Eft  modpis  in  rebiis ,  vitx  mcnfura  modefta! 
Eft  w^0^/^;at  moru  iam  modus  abfq;  modo  eft. 
Peruerfusqiie  modi  modo  nomine  defipic  vfusj 

Quidquid  ftultitix  luditur^  hoc  modus  eft. 
Luxuriant  menfas  ?  modus  eft.   Potatur  &  eftur 
JEtc  graui  ?  modus  eft:  &  modus  eft  in  equis, 
In  rhedisque  modus,  modus  in  choreisquc  iocisque 

Fingitur;  eftque  modi  qux  via  nomen  habec. 
Veftibus  &  quocuplex  modus  cft  ?  noua  cudicur  omni 

Forma  die:  hic  modus  eft;  maceriemque  modus, 
Materiesquemodumnouafabricat.  lUe  puellas, 

Ille  rotat  iuuenes  more  volante  modus. 
Crinibus  ecce  modus  nouus  eft  &  corpore  toto, 

PilcoUsque  nouus  paUiohsque  modus. 
Vertigo  capiti  fxpe  eft  lunatica ;  fed  iam 
Lunatos  eciam  cernimus  ire  pedes. 

Calceus 


CaIccus  inflexsE  prxtentat  cornua  fronti^, 

Sefquipcde  excedens  longior  ipfe  pedem* 
An  fors  patricia  cUudens  ijejligid  lund^ 

Vt  quondam,  illuftres  iam  modus  ille  probat? 
Omnia  ciun  toties  noua  Cnt,  moJus  omnia  vcrj(at  j 

Et  quoties  vcntus,  vercitur  ipfe  modus. 
Vnde  intemperies  tam  publica,  totqne  noiiarum 

Tot  rerum  facies  ?  mosaue  modHsque  iubcnt. 
(>uis  modus  hic  vita:  eft  nc  infaniie,  modumquc 

Ad  patrocinij  flcd:creiura  fui? 
Parcite  ohe!  figuli  tot  morum  totqucmodorum: 

Vnus  honeftati  mosque  modmque  fat  eft. 


t^ 


5rarins 


D  5 


APPRO- 


V 


APPROBATIO. 

I R  T  vT  E  s  Cardinales  Ethico  Emhlemate  expref. 
/a  "vtiliter  tjpis  exprimentur. 

P,  Coens  S.  Th.  L.  Caiionicus, 
^  Lib.  Cenfor  Antuerp. 


^.? 


/J  ^J  M  r,  I 


;-         '   ■'i^^xmj^im 


1